Sprekers: 

• Tine De Moor: Commons verleden en heden
• Frans Kwadijk: Malebossen op de Veluwe
• Merijn Knibbe: Gemene gronden op Ameland en moderne waterstaat
• Michiel Gerding: Markeverdelingen, einde van de commons?

Meld je gratis aan

Locatie: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Kinderdijkzaal, Smallepad 5, 3811 MG Amersfoort

Commons verleden en heden

Tine De Moor
De commons hebben de afgelopen twee decennia hernieuwde aandacht gekregen van burgers en denkers die op zoek zijn naar alternatieve vormen van governance, voorbij de klassieke dichotomie van staat en markt. In het bijbehorende discours werd het begrip echter op uiteenlopende en soms tegenstrijdige manieren ingevuld, waarbij regelmatig eclectisch en weinig kritisch met historische kennis over commons werd omgesprongen.
Dit roept fundamentele vragen op: wat kunnen we daadwerkelijk leren van de geschiedenis van collectieve vormen van beheer en gebruik van gemeenschappelijke natuurlijke hulpbronnen? Welke institutionele mechanismen droegen bij aan hun duurzaamheid en continuïteit? En hoe verhouden deze historische commons zich tot andere vormen van collectieve organisatie en eigendom in het verleden?

Malebossen op de Veluwe

Frans Kwadijk
Van het Speulderbos tussen Ermelo en Garderen waren de gebruiksrechten in bezit van een groep gerechtigden, de maalmannen, verenigd in een maalschap. De ontwikkeling van de maalschap wordt gevolgd van de vroege middeleeuwen tot aan 1918, als de laatste malen/bestuurders het bos verkopen aan de Staat de Nederlanden.

Gemene gronden op Ameland en moderne waterstaat

Merijn Knibbe
Na de opmerkelijk late bedijking van de Amelander kwelder werden de gemeenschappelijk beweide gronden, 400 jaar nadat dat op Terschelling gebeurd was, verdeeld onder de voormalige markegenoten, maar het waterstaatkundige en infrastructurele beheer werd juist gecollectiviseerd en bij waterschappen ondergebracht, waarbinnen deze voormalige markegenoten tijdens de ledenvergaderingen als landeigenaren uiteindelijk de touwtjes in handen hadden.

Markeverdelingen, einde van de commons?

Michiel Gerding
In de negentiende eeuw werden de markegronden verplicht verdeeld onder de rechthebbenden. Dit betekende echter geenszins dat er een einde kwam aan het gemeenschappelijk beheer en gebruik. De boermarke bleef tot de huidige tijd aan toe.